Egzamin adwokacki i egzamin radcowski to egzaminy typowo praktyczne, w ramach których zdający sporządzają różne pisma, umowy lub opinie prawne.
Tematyka egzaminu zawodowego wynika przy tym z art. 78d ustawy prawo o adwokaturze oraz art. 36(4) ustawy o radcach prawnych. Zgodnie z tymi przepisami zdający w ramach egzaminu zawodowego mogą mieć za zadanie sporządzić następujące pisma:
I. w ramach części karnej może to być:
• akt oskarżenia;
• apelacja;
• opinia prawna;
II. w ramach części cywilnej może to być:
• pozew lub wniosek;
• apelacja;
• opinia prawna;
III. w ramach części gospodarczej może to być:
• pozew lub wniosek w postępowaniu nieprocesowym;
• apelacja;
• umowa;
• opinia prawna;
IV. w ramach części administracyjnej może to być:
• skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego;
• skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego;
• opinia prawna;
V. w ramach zadania z etyki:
• opinia prawna.
Zdający, przygotowując się do zdania tego egzaminu, powinni zatem opanować zasady sporządzania wszystkich wyżej wymienionych pism. Przy czym zauważyć należy, że samo nauczenie się wymogów formalnych wnoszenia czy sporządzania tych pism z pewnością nie jest tu wystarczające. Zdający będą musieli bowiem wykazać się znajomością przepisów prawa materialnego i procesowego, a także umiejętnością ich interpretacji oraz ich praktycznego wykorzystania w danym stanie faktycznym. Jak bowiem wynika z orzecznictwa, ocenę pozytywną z egzaminu zawodowego może uzyskać tylko takie rozwiązanie zadania, które jest poprawne pod względem formalnym, materialnoprawnym i uwzględnia interes strony reprezentowanej przez zdającego.
Skoro zdanie egzaminu zawodowego ma uprawniać do wykonywania zawodu, sposób rozwiązania przyjęty przez egzaminowanego powinien odpowiadać wymogom przepisów prawa, aby mógł funkcjonować w obrocie prawnym jako środek skuteczny, możliwie najlepiej zabezpieczając interesy strony reprezentowanej zgodnie z treścią zadania egzaminacyjnego.
Biorąc powyższe pod uwagę, można zatem przyjąć, że przygotowując się egzaminu zawodowego, poza nauką wymogów formalnych określonych pism, należy podczas nauki uwzględnić również szereg innych zagadnień, wśród których wymienić można przykładowo:
• zasady ponoszenia odpowiedzialności karnej, cywilnej, administracyjnej i dyscyplinarnej;
• zasady kwalifikacji prawnej określonych faktów z punktu widzenia prawa karnego, cywilnego i administracyjnego;
• zasady rozpoznawania spraw karnych, cywilnych, administracyjnych i sądowo-administracyjnych;
• zasady analizy akt postępowania i poszukiwania uchybień popełnionych przy rozpoznaniu sprawy karnej, cywilnej, administracyjnej i sądowo-administracyjnej; • zasady formułowania zakresu zaskarżenia, zarzutów i wniosków w środkach zaskarżenia wnoszonych w sprawach karnych, cywilnych, administracyjnych i sądowo-administracyjnych;
• zasady rozliczania kosztów postępowania w sprawach karnych, cywilnych, administracyjnych i sądowo-administracyjnych;
• zasady obowiązujące w obrocie gospodarczym;
• zasady sporządzania prawidłowej komparycji umów gospodarczych;
• zasady materialnoprawnej kwalifikacji umów gospodarczych;
• zasady formułowania poszczególnych klauzul umownych oraz ich zabezpieczeń;
• zasady związane z wykonywaniem zawodu adwokata/radcy prawnego oraz normy etyczne obowiązujące aplikantów oraz adwokatów/radców prawnych.
Są to przy tym jedynie przykładowe zagadnienia, z którymi w naszej ocenie należy zapoznać się przed egzaminem.
